PSYCHOLOGIA MŁODEGO SPORTOWCA
Katarzyna Głuch odpowiada na pytania rodziców i młodych sportowców
Coraz więcej rodziców zauważa, że ich dzieci, mimo talentu i ciężkiej pracy, zaczynają tracić radość ze sportu, unikają wyzwań lub coraz bardziej przejmują się niepowodzeniami. Często pojawia się wtedy pytanie: czy to tylko chwilowy kryzys, czy może problem z pewnością siebie?
Uważny rodzic bardzo często jako pierwszy dostrzega sygnały świadczące o tym, że młody sportowiec zaczyna tracić wiarę we własne możliwości. Nie zawsze są one oczywiste. Czasami pojawiają się stopniowo i łatwo je przeoczyć, tłumacząc je zmęczeniem, gorszym dniem czy chwilowym spadkiem formy.
Każde dziecko miewa momenty zwątpienia. To naturalna część rozwoju i sportowej drogi. Jeśli jednak pewne zachowania powtarzają się regularnie przez dłuższy czas, mogą świadczyć o głębszym problemie związanym z poczuciem własnej wartości i pewnością siebie.
Dziecko zaczyna mówić o sobie źle
Jednym z najbardziej charakterystycznych sygnałów są negatywne opinie na własny temat. Dziecko może mówić:
> „Jestem słaby(a)”.
> „Nic mi nie wychodzi”.
> „Nigdy nie będę tak dobry(a) jak inni”.
> „Zawsze wszystko psuję”.
Takie wypowiedzi pokazują, że zaczyna oceniać siebie głównie przez pryzmat błędów i niepowodzeń, a nie swoich mocnych stron. Im częściej młody sportowiec skupia się wyłącznie na tym, czego nie potrafi, tym trudniej budować jego pewność siebie.
Każdy błąd urasta do rangi katastrofy
Dzieci z obniżoną pewnością siebie często bardzo mocno przeżywają porażki. Po nieudanym starcie długo rozpamiętują błędy, wracają do nich w rozmowach i mają trudność z wyciągnięciem konstruktywnych wniosków.
Zamiast traktować niepowodzenie jako element nauki, odbierają je jako dowód własnej niewystarczalności.
Warto pamiętać, że pewność siebie nie oznacza przekonania o własnej nieomylności. To wiara w to, że nawet po błędzie potrafimy się podnieść i próbować dalej.
Dziecko unika nowych wyzwań
Kolejnym sygnałem może być niechęć do podejmowania nowych wyzwań. Młody sportowiec nie chce startować na nowych dystansach, próbuje unikać mocniejszych grup treningowych lub odmawia udziału w zawodach o wyższym poziomie rywalizacji.
Najczęściej nie wynika to z lenistwa czy braku ambicji, ale ze strachu przed oceną i porażką.
Start na zawodach wywołuje silny lęk
Naturalny stres przedstartowy jest czymś normalnym i potrzebnym. Pomaga się skoncentrować i przygotować do rywalizacji.
Problem pojawia się wtedy, gdy stres zaczyna paraliżować.
Jeżeli przed zawodami dziecko często płacze, nie może spać, wycofuje się z kontaktu z innymi lub jest przekonane, że „na pewno sobie nie poradzi”, warto przyjrzeć się temu bliżej.
Pojawiają się dolegliwości fizyczne
Ból brzucha, ból głowy, nudności czy złe samopoczucie przed treningiem lub zawodami mogą być sygnałem przeciążenia emocjonalnego.
Nie zawsze oznacza to, że dziecko udaje. Bardzo często napięcie psychiczne znajduje ujście właśnie w objawach fizycznych.
Dziecko wycofuje się z tego, co wcześniej sprawiało mu radość
Jeżeli młody sportowiec coraz mniej chętnie chodzi na treningi, przestaje opowiadać o swoich sportowych przeżyciach lub nie cieszą go sukcesy, które wcześniej były dla niego ważne, może to być sygnał ostrzegawczy.
Warto wtedy zatrzymać się na chwilę i spróbować zrozumieć, co stoi za tą zmianą.
Na co zwrócić szczególną uwagę?
Jeżeli przez kilka tygodni obserwujesz, że dziecko:
> często krytykuje siebie,
> bardzo przeżywa błędy,
> unika wyzwań,
> silnie stresuje się zawodami,
> coraz mniej cieszy się sportem,
warto poświęcić temu tematowi więcej uwagi i porozmawiać z dzieckiem, trenerem lub psychologiem sportu.
Wskazówka dla rodzica
Nie próbuj od razu rozwiązywać problemu.
Kiedy dziecko mówi:
> „Nie chcę jechać na zawody”,
wielu rodziców automatycznie odpowiada:
> „Nie przesadzaj”, „Dasz radę”, „Przestań wymyślać”.
Znacznie lepiej sprawdzi się pytanie:
„Co dokładnie Cię martwi? Czasami już sama rozmowa pozwala dziecku uporządkować emocje i poczuć, że nie jest z nimi samo.
Budowanie pewności siebie to proces. Dziecko potrzebuje wiedzieć, że jego wartość nie zależy od medalu, miejsca czy wyniku na tablicy wyników. Najsilniejszym fundamentem pewności siebie jest poczucie, że jest akceptowane i wspierane niezależnie od rezultatu.
Katarzyna Głuch psycholog sportu
Masz pytanie do psychologa sportu? Prześlij je do redakcji SwimmPL.com. Najciekawsze pytania omówimy w kolejnych odcinkach cyklu „Psychologia Młodego Sportowca”.
Dodaj komentarz