Dyskusja redakcyjna SwimmPL.com z psycholog sportową Katarzyną Głuch
Redakcja: Dlaczego pewność siebie w sporcie jest dziś aż tak ważna, szczególnie w dyscyplinach indywidualnych, takich jak pływanie?
Katarzyna Głuch: W sportach indywidualnych zawodnik bardzo często zostaje sam ze sobą i z odpowiedzialnością za wynik. To on musi poradzić sobie ze stresem, presją i koncentracją. W kluczowych momentach o sukcesie decydują detale, a wtedy wszystko opiera się na wewnętrznym stanie zawodnika.
Redakcja: Czym różni się prawdziwa pewność siebie od chwilowej „nakrętki” po dobrym wyniku?
Katarzyna Głuch: Prawdziwa pewność siebie budowana jest poprzez trening, doświadczenie, przygotowanie i zaufanie do procesu. Ja nazywam to „drogą”, którą zawodnik musi przejść. Chwilowa „nakrętka” jest natomiast bardzo ulotna i często znika po pierwszej porażce lub trudniejszym momencie.
Redakcja: Jakie są najczęstsze sygnały świadczące o problemach z pewnością siebie?
Katarzyna Głuch: To może być strach przed nowym wyzwaniem — na przykład przed trudniejszym dystansem czy większym obciążeniem treningowym. Często pojawia się też duża zależność nastroju od opinii i oceny otoczenia.
Redakcja: Czy brak pewności siebie może dotyczyć także bardzo utalentowanych i utytułowanych zawodników?
Katarzyna Głuch: Oczywiście. Im wyższy poziom sportowy, tym częściej pojawia się lęk przed popełnieniem błędu czy zawiedzeniem oczekiwań. Talent nie chroni zawodnika przed kryzysem psychicznym.
Redakcja: W jakim wieku najczęściej zaczynają pojawiać się problemy mentalne związane z wiarą w siebie?
Katarzyna Głuch: Najczęściej wtedy, gdy pojawia się rywalizacja i potrzeba akceptacji w grupie — w szkole, drużynie czy środowisku rówieśniczym. Każdy rozwija się inaczej, ale najczęściej jest to okres między 9. a 15. rokiem życia.
Redakcja: Czy nadmierna presja na wynik w młodym wieku może prowadzić do wypalenia sportowego?
Katarzyna Głuch: Tak, i niestety obserwujemy to coraz częściej. Dziecko zaczyna uprawiać sport z pasji, a po kilku latach czuje już głównie obowiązek i presję. Jeśli zawodnik przez długi czas funkcjonuje w stresie i ciągłej ocenie, organizm oraz psychika w końcu zaczynają się buntować.
Redakcja: Jak dużą rolę w budowaniu pewności siebie odgrywa trener?
Katarzyna Głuch: Ogromną, a czasami wręcz kluczową. W pewnym momencie trener staje się dla zawodnika autorytetem i jego słowa mają ogromny wpływ na sposób myślenia młodego sportowca o samym sobie.
Redakcja: Czy sposób komunikacji trenera może zawodnika mentalnie budować albo przeciwnie — niszczyć?
Katarzyna Głuch: Relacja trener–zawodnik jest jednym z fundamentów budowania pewności siebie. Trener wspierający, sprawiedliwy i budujący poczucie bezpieczeństwa daje zawodnikowi ogromną siłę. Z kolei trener skupiający się wyłącznie na błędach, ciągłym porównywaniu i krytyce często obniża pewność siebie zawodnika i może go mentalnie zablokować.
Redakcja: Jak rodzice mogą wspierać pewność siebie młodego sportowca? Czego powinni unikać?
Katarzyna Głuch: Bardzo często rodzice dostrzegają tylko wynik czy medal. A ja chciałabym zadać rodzicom pytanie: czy podziękowali kiedyś dziecku za sam wysiłek, za dobry trening albo po prostu za to, że mimo zmęczenia poszło na zajęcia? Powinniśmy unikać presji, krzyków po zawodach i nadmiernych oczekiwań, a bardziej zauważać starania i rozwój.
Redakcja: Czy porównywanie dzieci i zawodników między sobą jest jednym z największych błędów?
Katarzyna Głuch: Tak. Każdy człowiek rozwija się w swoim tempie. Tak samo było przecież z raczkowaniem czy nauką chodzenia — każdy ma swój moment.
Redakcja: Czy mental można trenować już u najmłodszych dzieci?
Katarzyna Głuch: Oczywiście, ale inaczej niż u seniorów. U dzieci zaczynamy przede wszystkim od budowania poczucia bezpieczeństwa, sprawczości i zdrowego podejścia do błędów. Najważniejsze jest nauczenie dziecka, że pomyłki są częścią rozwoju, a nie czymś, czego trzeba się bać.
Redakcja: Jak media społecznościowe wpływają dziś na psychikę młodych zawodników?
Katarzyna Głuch: Młodzi sportowcy często widzą w internecie tylko „idealny świat”. Nie dostrzegają ciężkiej pracy, zmęczenia i wyrzeczeń, a jedynie sukces, medale czy pieniądze. Zaczynają się porównywać i zadawać sobie pytania: „Dlaczego ja tak nie potrafię?” albo „Dlaczego jeszcze tego nie mam?”.
Redakcja: Dlaczego część zawodników świetnie trenuje, ale „blokuje się” podczas zawodów?
Katarzyna Głuch: Spotykam się z tym bardzo często. Na treningach zawodnik wygląda znakomicie, ale podczas zawodów pojawia się blokada. Trzeba pamiętać, że start to presja, rywalizacja i ocena otoczenia. Układ nerwowy niektórych zawodników odbiera to jako zagrożenie i uruchamia mechanizmy obronne.
Jak zawodnik wygląda znakomicie – to nie wybieg Top Model. Jak już to zawodnik pracuje bardzo ciężko
Redakcja: Jak odróżnić chwilowy kryzys mentalny od poważniejszego problemu wymagającego pomocy specjalisty?
Katarzyna Głuch: Jeśli zawodnik przez dłuższy czas traci radość ze sportu, wycofuje się emocjonalnie, ma problemy ze snem, koncentracją lub pojawiają się silne reakcje lękowe, warto skonsultować się ze specjalistą. Nie wolno bagatelizować takich sygnałów.
Redakcja: Czy pewności siebie można się nauczyć?
Katarzyna Głuch: Tak. Pewność siebie to umiejętność, a nie cecha wrodzona. Można ją budować poprzez doświadczenie, trening mentalny, odpowiednie otoczenie i świadome przechodzenie kolejnych etapów rozwoju.
Redakcja: Jaką rolę odgrywa wewnętrzny dialog zawodnika przed startem?
Katarzyna Głuch: Ogromną. To, w jaki sposób zawodnik mówi do siebie przed startem, wpływa na jego koncentrację, poziom stresu i poczucie kontroli.
Zawodnik musi siebie traktować sprawiedliwie i z godnością, mowa ciała nawet mówi o tym.
Redakcja: Jak nauczyć zawodnika kontrolowania negatywnych myśli?
Katarzyna Głuch: Właśnie tutaj ogromną rolę odgrywają techniki mentalne. Nie jesteśmy w stanie całkowicie wyrzucić negatywnych myśli z głowy, ale możemy nauczyć się z nimi pracować, analizować je i zmieniać ich znaczenie. Bardzo ważne jest również umiejętne nazywanie emocji.
Redakcja: Czym są afirmacje sportowe i czy naprawdę działają?
Katarzyna Głuch: Bardzo często pracuję z zawodnikami poprzez afirmacje, ale wcześniej uczę ich dostrzegania własnych postępów i wdzięczności za wykonaną pracę. Dopiero wtedy afirmacje stają się autentyczne i wspierające.
Redakcja: Jak poprawnie stosować wizualizację przed zawodami?
Katarzyna Głuch: Wizualizacja może być bardzo skuteczna, ale musi być regularna i szczegółowa. Zawodnik powinien wyobrażać sobie nie tylko sam wyścig, ale też atmosferę, tor, skok startowy, oddechy czy nawet zapach basenu.
Redakcja: Czy wizualizacja powinna dotyczyć tylko sukcesu, czy także trudnych sytuacji podczas wyścigu?
Katarzyna Głuch: Warto przepracowywać również trudniejsze scenariusze. Dzięki temu mózg uczy się spokojniejszego reagowania na błędy czy niespodziewane sytuacje. Ja jednak osobiście bardziej skupiam się na pozytywnych wizualizacjach, ponieważ one budują energię i pewność siebie.
Redakcja: Jak techniki oddechowe pomagają zawodnikom radzić sobie ze stresem?
Katarzyna Głuch: Stres bardzo mocno wpływa na układ nerwowy. Dzięki technikom oddechowym możemy uspokoić organizm, odzyskać koncentrację i lepiej kontrolować emocje.
Redakcja: Czy w Polsce trening mentalny nadal jest niedoceniany?
Katarzyna Głuch: Uważam, że sytuacja stopniowo się poprawia. Szkoda jednak, że bardzo często po pomoc mentalną sięgamy dopiero wtedy, gdy pojawia się poważny problem. Na świecie przygotowanie mentalne jest już traktowane na równi z treningiem fizycznym.
Redakcja: Jak wygląda współpraca psychologa sportowego z trenerem i zawodnikiem?
Katarzyna Głuch: Najważniejszy jest wspólny cel. Trener odpowiada za rozwój sportowy, psycholog wspiera mentalnie, a zawodnik jest centrum całego procesu. To musi być zespół oparty na zaufaniu.
Redakcja: Czy można za późno zacząć pracę nad mentalem?
Katarzyna Głuch: Nigdy. Zawsze jest dobry moment, by zacząć pracować nad sobą.
Redakcja: Jak ważne jest budowanie tożsamości zawodnika poza sportem?
Katarzyna Głuch: To bardzo ważne. Jeśli zawodnik definiuje siebie wyłącznie przez wynik sportowy, każda porażka może stać się uderzeniem w jego poczucie własnej wartości. Człowiek musi wiedzieć, że jest wartościowy również poza sportem. Nie ma słowa porażka, w mojej psychologi są błędy.
Redakcja: Gdyby miała Pani wskazać jedną najważniejszą rzecz w budowaniu pewności siebie sportowca — co by to było?
Katarzyna Głuch: Dla mnie najważniejsze jest to, by zawodnik miał poczucie, że poradzi sobie niezależnie od wyniku. Sport kiedyś się kończy, ale człowiek zostaje. Moją rolą jest pomóc mu uwierzyć, że także poza sportem da sobie radę.
Redakcja: Dziękujemy za dzisiejszą rozmowę ☺
Katarzyna Głuch: Dziękuję za wspaniałą rozmowę. Jestem bardzo dumna, że portal taki jak SwimmPL.com porusza dziś tak ważne tematy ☺
Bio: Katarzyna Głuch
Katarzyna Głuch to psycholog, psycholog sportowy, pedagog oraz trener mentalny, która w swojej pracy łączy wiedzę naukową z autentycznym doświadczeniem sportowym. Ukończyła kurs podstawowy Terapii Skoncentrowanej na Rozwiązaniach, co pozwala jej wspierać zawodników w sposób konkretny, skuteczny i ukierunkowany na realne rezultaty.
Na co dzień współpracuje indywidualnie z pływakami, a także z zawodnikami judo i boksu. Prowadzi obecnie również zespół juniorek w koszykówce KSKK Koszalin, gdzie rozwija nie tylko umiejętności mentalne, ale także buduje ducha zespołu i odporność psychiczną młodych zawodniczek.
W swojej pracy szczególny nacisk kładzie na emocje, pewność siebie, koncentrację oraz tworzenie rytuałów, które pomagają osiągnąć wewnętrzny spokój i stabilność w sytuacjach sportowej presji. Wierzy, że silna głowa to fundament sukcesu – zarówno w sporcie, jak i w życiu.
Jej podejście nie jest jedynie teoretyczne. Jako biegaczka ultramaratonów górskich sama przekracza granice wytrzymałości, doskonale rozumiejąc wyzwania, z jakimi mierzą się sportowcy. Aby jeszcze pełniej doświadczyć tego, o czym uczy innych, ukończyła ekstremalny dystans 240 km podczas Dolnośląskiego Festiwalu Biegów Górskich. To doświadczenie stanowi fundament jej autentyczności i wiarygodności jako psychologa sportowego.
Katarzyna Głuch to specjalistka, która nie tylko wspiera – ale inspiruje do przekraczania własnych granic.
Dodaj komentarz