Krzysztof Masiuk
To jeden z najważniejszych wywiadów, jakie w ostatnich latach udało się przeprowadzić polskiemu medium poświęconemu pływaniu. Prezydent Światowej Agencji Antydopingowej (WADA) Witold Bańka udzielił ekskluzywnej rozmowy SwimmPL.com, odnosząc się do swojej niedawnej wizyty w Polsce, współpracy z World Aquatics oraz najważniejszych wyzwań stojących przed współczesnym sportem.
W rozmowie z naszą redakcją mówi o roli edukacji antydopingowej, odpowiedzialności trenerów i rodziców, zagrożeniach płynących z mediów społecznościowych oraz wartościach, które powinny towarzyszyć każdemu młodemu sportowcowi. To również ważny głos skierowany do całego polskiego środowiska pływackiego.
Krzysztof Masiuk:
Jakie są Pana ogólne wrażenia po niedawnej wizycie w Polsce i Polskim Związku Pływackim?
Witold Bańka:
To była ogromna przyjemność towarzyszyć Prezydentowi World Aquatics, Husainowi Al-Musallamowi, podczas spotkania z Prezes Polskiego Związku Pływackiego Otylią Jędrzejczak oraz zespołem Polskiego Związku Pływackiego. Odbyliśmy bardzo wartościowe rozmowy na temat tego, jak jeszcze skuteczniej wspierać rozwój polskiego pływania i jak najlepiej służyć zawodnikom w nadchodzących latach.
—
Krzysztof Masiuk:
Jaki był główny cel udziału WADA w tej wizycie?
Witold Bańka:
Od początku mojej kadencji jednym z priorytetów WADA jest budowanie silnych relacji z partnerami na całym świecie. Spotykamy się zarówno z przedstawicielami rządów, jak i federacji sportowych czy organizacji działających na poziomie lokalnym.
Każde z tych spotkań ma jeden wspólny cel – wzmacnianie globalnego systemu ochrony czystego sportu oraz wspieranie wszystkich podmiotów odpowiedzialnych za jego rozwój. Współpraca i dialog są fundamentem skutecznej walki z dopingiem.
Krzysztof Masiuk:
Jak ocenia Pan obecny poziom świadomości antydopingowej w sportach wodnych?
Witold Bańka:
Uważam, że świadomość antydopingowa w sportach wodnych jest dziś na bardzo wysokim poziomie. World Aquatics realizuje kompleksowy program antydopingowy, a zawodnicy tej federacji należą do najczęściej kontrolowanych sportowców na świecie dzięki współpracy z International Testing Agency (ITA).
Bardzo ważnym elementem jest również edukacja. Zawodnicy startujący w najważniejszych imprezach World Aquatics muszą przed zawodami ukończyć kurs dla sportowców międzynarodowych na platformie edukacyjnej WADA – ADEL. W pełni popieramy takie rozwiązanie i zachęcamy kolejne federacje międzynarodowe do wdrażania podobnych programów.
—
Krzysztof Masiuk:
Jaką rolę odgrywa edukacja w ochronie czystego sportu?
Witold Bańka:
Kontrole antydopingowe pozostają niezwykle ważnym narzędziem wykrywania dopingu, jednak WADA od wielu lat konsekwentnie rozwija również działania edukacyjne. Ich celem jest zwiększanie świadomości sportowców i członków ich sztabów oraz wyposażanie ich w wiedzę, która pozwoli unikać zarówno świadomych, jak i nieświadomych naruszeń przepisów antydopingowych.
Edukacja to jednak znacznie więcej niż przekazywanie informacji. To budowanie kultury uczciwego sportu, kształtowanie właściwych wartości i postaw oraz realny wpływ na zachowania zawodników.
Od najmłodszych lat sportowcy powinni uczyć się, że uczciwość i szacunek dla zasad są równie ważne jak wynik sportowy. Potrzebują nie tylko przepisów, ale także wsparcia trenerów, rodziców i mentorów, którzy będą dla nich autorytetami.
Ochrona zdrowia i własnej uczciwości zawsze powinna być ważniejsza niż pogoń za szybkim sukcesem. Dlatego zależy nam na tym, aby pierwszy kontakt młodego zawodnika z systemem antydopingowym odbywał się poprzez edukację i wsparcie, a nie wyłącznie poprzez kontrole i egzekwowanie przepisów.
Krzysztof Masiuk:
Jakie są obecnie największe zagrożenia związane z dopingiem dla młodych sportowców?
Witold Bańka:
Jednym z największych wyzwań naszych czasów jest dezinformacja. Młodzi sportowcy każdego dnia mają kontakt z ogromną ilością treści publikowanych w internecie i mediach społecznościowych. Niestety, wiele z nich jest nieprawdziwych lub wręcz niebezpiecznych.
Presja osiągania wyników, porównywanie się z innymi czy poszukiwanie szybkich efektów mogą prowadzić młodych ludzi na bardzo ryzykowną drogę.
Dlatego właśnie edukacja pozostaje jednym z naszych najważniejszych priorytetów. Chcemy, aby każdy zawodnik miał świadomość, że stosowanie substancji zabronionych może zniszczyć nie tylko karierę sportową, ale również zdrowie – zarówno dziś, jak i w przyszłości.
—
Krzysztof Masiuk:
W jaki sposób trenerzy i rodzice mogą najlepiej wspierać wartości czystego sportu?
Witold Bańka:
Trenerzy, rodzice i całe otoczenie zawodnika odgrywają kluczową rolę w jego rozwoju. To właśnie oni najczęściej mają największy wpływ na sposób myślenia młodego sportowca, jego decyzje i podejście do rywalizacji.
Najważniejsze jest dawanie dobrego przykładu oraz wpajanie wartości uczciwego sportu już od najmłodszych lat. Dzięki temu młodzi zawodnicy zyskują nie tylko odpowiednią wiedzę, ale także właściwe nastawienie do rywalizacji.
Jednocześnie również trenerzy i rodzice powinni stale poszerzać swoją wiedzę na temat przepisów antydopingowych. Im lepiej rozumieją obowiązujące zasady, tym skuteczniej mogą wspierać zawodników i pomagać im unikać błędów.
Krzysztof Masiuk:
Jaką radę dałby Pan utalentowanym młodym pływakom, którzy marzą o rywalizacji na najwyższym światowym poziomie?
Witold Bańka:
Nie ma sensu tego upiększać – osiągnięcie światowego poziomu wymaga ogromnej dyscypliny, cierpliwości i pełnego zaangażowania. Tylko nieliczni docierają na sam szczyt i nie dzieje się to przypadkiem.
Moja rada dla wszystkich młodych pływaków jest prosta – skupcie się na kolejnym treningu, kolejnym dniu i kolejnym kroku. Wielkie cele osiąga się małymi krokami.
Po drodze może pojawić się pokusa, aby poszukać drogi na skróty. Historia sportu wielokrotnie pokazała jednak, że takie decyzje ostatecznie przynoszą więcej strat niż korzyści.
Nie ma większej satysfakcji niż świadomość, że sukces został osiągnięty uczciwie. Jeżeli kiedyś staniecie na olimpijskim podium, będziecie mogli z dumą powiedzieć, że dokonaliście tego dzięki własnej pracy, determinacji i pasji.
Krzysztof Masiuk:
Jak ważna jest współpraca pomiędzy WADA, World Aquatics oraz krajowymi federacjami w ochronie uczciwej rywalizacji?
Witold Bańka:
Współpraca jest jednym z fundamentów skutecznego systemu antydopingowego. Od wielu lat WADA podkreśla, że ochrona czystego sportu nie jest zadaniem jednej organizacji.
Blisko współpracujemy zarówno z sygnatariuszami Światowego Kodeksu Antydopingowego, jak i międzynarodowymi federacjami oraz krajowymi organizacjami antydopingowymi.
Eksperci WADA i World Aquatics wspólnie realizowali już wiele projektów, prowadzili postępowania oraz przygotowywali inicjatywy służące ochronie uczciwej rywalizacji. Tę współpracę będziemy nadal rozwijać.
Międzynarodowe federacje odgrywają niezwykle ważną rolę, ponieważ pozostają w bezpośrednim kontakcie z krajowymi związkami sportowymi, które często odpowiadają za tysiące zawodników.
—
Krzysztof Masiuk:
Czy uważa Pan, że edukacja antydopingowa rozwija się dziś wystarczająco szybko?
Witold Bańka:
Zawsze można zrobić więcej, ale uważam, że edukacja antydopingowa jest obecnie bardziej rozwinięta niż kiedykolwiek wcześniej.
Coraz większy nacisk kładziemy na edukację opartą na wartościach oraz budowanie świadomości. Dzięki temu sportowcy lepiej rozumieją zagrożenia związane z dopingiem i znaczenie uczciwości w sporcie.
Na całym świecie obserwujemy również zmianę podejścia organizacji antydopingowych. Coraz częściej koncentrują się one na zapobieganiu, a nie wyłącznie na wykrywaniu naruszeń.
Ogromną rolę odgrywa tutaj platforma edukacyjna WADA – ADEL, która pomaga sportowcom zdobywać wiedzę i unikać zarówno nieświadomych, jak i celowych naruszeń przepisów.
Krzysztof Masiuk:
Z jakimi mitami dotyczącymi WADA spotyka się Pan najczęściej?
Witold Bańka:
Bardzo wiele osób uważa, że WADA zajmuje się bezpośrednim przeprowadzaniem kontroli antydopingowych. Tymczasem nie jest to prawda.
Rolą WADA jest tworzenie i harmonizowanie światowych przepisów antydopingowych oraz nadzorowanie funkcjonowania całego systemu. Samo przeprowadzanie kontroli należy do innych organizacji odpowiedzialnych za testowanie zawodników.
Warto również pamiętać, że działalność WADA to znacznie więcej niż wykrywanie dopingu.
Prowadzimy badania naukowe i społeczne, rozwijamy programy edukacyjne, zajmujemy się wywiadem i dochodzeniami, wspieramy rozwój systemów antydopingowych na całym świecie oraz monitorujemy przestrzeganie Światowego Kodeksu Antydopingowego.
—
Krzysztof Masiuk:
Jakie są dziś najważniejsze priorytety WADA na najbliższe lata?
Witold Bańka:
W perspektywie najbliższych miesięcy koncentrujemy się przede wszystkim na wdrożeniu nowego Światowego Kodeksu Antydopingowego oraz Międzynarodowych Standardów, które zaczną obowiązywać od 2027 roku.
Współpracujemy z sygnatariuszami na całym świecie, aby wszyscy byli odpowiednio przygotowani do wejścia nowych przepisów w życie.
Patrząc długofalowo, jednym z naszych najważniejszych projektów pozostaje dalszy rozwój Globalnej Sieci Wywiadu i Dochodzeń Antydopingowych – GAIIN.
Od momentu jej powstania sieć wsparła ponad 250 międzynarodowych operacji, przyczyniła się do przejęcia ponad 90 ton substancji dopingujących oraz likwidacji przeszło 80 nielegalnych laboratoriów produkujących środki poprawiające wydolność.
Program działa już w Europie, Azji i Oceanii. Obecnie rozwijamy go w obu Amerykach, a w najbliższej przyszłości zostanie również wdrożony w Afryce.
Krzysztof Masiuk:
Jak ocenia Pan wkład Polski w rozwój i promowanie idei czystego sportu na arenie międzynarodowej?
Witold Bańka:
Polska od wielu lat pozostaje bardzo ważnym partnerem WADA. Współpracujemy zarówno z polskim rządem, jak i Polską Agencją Antydopingową (POLADA), realizując wspólnie wiele projektów i inicjatyw służących ochronie uczciwej rywalizacji.
Polska odgrywa dziś również istotną rolę w budowaniu i wzmacnianiu systemu antydopingowego w Europie Środkowo-Wschodniej. Cieszę się, że możemy rozwijać tę współpracę i wspólnie dbać o to, aby sportowcy mogli rywalizować na równych i uczciwych zasadach.
—
Krzysztof Masiuk:
Jakie przesłanie chciałby Pan przekazać polskiej społeczności pływackiej?
Witold Bańka:
Przede wszystkim chciałbym zachęcić wszystkich, aby nadal z taką samą pasją rozwijali i wspierali pływanie.
Mam tu na myśli nie tylko samych zawodników, ale również trenerów, rodziców, działaczy, wolontariuszy oraz wszystkich ludzi, którzy każdego dnia poświęcają swój czas i energię dla tej dyscypliny.
Sport ma wyjątkową siłę jednoczenia ludzi. Buduje wspólnotę, uczy szacunku i odpowiedzialności. To ogromna wartość, którą powinniśmy wspólnie chronić.
Gratuluję całemu polskiemu środowisku pływackiemu dotychczasowych osiągnięć i z dużym zainteresowaniem będę obserwował jego dalszy rozwój.
Krzysztof Masiuk:
Co najbardziej motywuje i inspiruje Pana w pracy na stanowisku Prezydenta WADA?
Witold Bańka:
Bardzo często wracam myślami do czasów własnej kariery sportowej.
Jako sprinter od najmłodszych lat słyszałem od swojego trenera oraz najbliższego otoczenia, że zwycięstwo ma prawdziwą wartość tylko wtedy, gdy zostanie osiągnięte uczciwie.
Nie ma honoru ani satysfakcji z wygranej zdobytej kosztem zasad.
To właśnie te wartości – uczciwość, odpowiedzialność i szacunek dla rywali – do dziś są dla mnie najważniejszą motywacją w pracy na rzecz ochrony czystego sportu.
Każdego dnia myślę o młodych sportowcach na całym świecie, którzy – tak jak ja kiedyś – mają wielkie marzenia. Chcę zrobić wszystko, aby mogli je realizować w uczciwych warunkach.
—
Krzysztof Masiuk:
Patrząc w przyszłość, co daje Panu największy optymizm, jeśli chodzi o rozwój czystego sportu?
Witold Bańka:
Powodów do optymizmu jest naprawdę wiele.
Już 1 stycznia 2027 roku wejdzie w życie nowy Światowy Kodeks Antydopingowy, który otworzy kolejny etap rozwoju światowego systemu antydopingowego.
Nowe przepisy jeszcze mocniej akcentują ochronę praw sportowców, zwłaszcza osób niepełnoletnich i innych zawodników wymagających szczególnej ochrony. Jednocześnie zwiększają odpowiedzialność osób z najbliższego otoczenia sportowca oraz organizacji antydopingowych.
Nowy Kodeks będzie również bardziej elastyczny, dzięki czemu jego przepisy będzie można stosować jednocześnie skutecznie i sprawiedliwie.
Przed nami jeszcze wiele pracy, ale jestem przekonany, że dzięki współpracy wszystkich naszych partnerów będziemy nadal rozwijać system oparty na przejrzystości, wzajemnym zaufaniu i odpowiedzialności.
To jedyna właściwa droga, aby sportowcy na całym świecie mogli rywalizować na naprawdę równych zasadach.
Od redakcji
Serdecznie dziękujemy Prezydentowi Światowej Agencji Antydopingowej (WADA) Witoldowi Bańce oraz zespołowi Biura Komunikacji WADA za przygotowanie odpowiedzi i poświęcony czas.
Mamy nadzieję, że ta rozmowa przybliży polskim pływakom, trenerom, rodzicom i działaczom rolę WADA oraz pokaże, jak ogromne znaczenie dla przyszłości sportu mają edukacja, uczciwość i współpraca całego środowiska.
Dziękujemy za rozmowę.
Dodaj komentarz